Kiedy powstał pierwszy hotel na świecie? Historia hotelarstwa od starożytności do współczesności
Podróżowanie ma znacznie dłuższą historię niż rezerwowanie pokoju przez internet, wybieranie śniadania w formie bufetu czy sprawdzanie opinii innych gości. Zanim pojawiły się recepcje, klucze elektroniczne i aplikacje pozwalające zameldować się bez kontaktu z obsługą, człowiek musiał znaleźć odpowiedź na znacznie bardziej podstawowe pytanie: gdzie można bezpiecznie przenocować poza własnym domem?
To właśnie potrzeba odpoczynku podczas podróży dała początek jednej z najstarszych form usług. Historia miejsc noclegowych sięga starożytności, natomiast odpowiedź na pytanie, kiedy powstał pierwszy hotel na świecie, jest nieco bardziej skomplikowana, niż mogłoby się wydawać.
Za najstarszy działający hotel świata uznaje się dziś Nishiyama Onsen Keiunkan w Japonii, którego historia sięga 705 roku. Obiekt został oficjalnie uznany przez Guinness World Records za najstarszy hotel na świecie.
Czy oznacza to jednak, że właśnie w 705 roku wynaleziono hotel? Niekoniecznie. Aby to zrozumieć, trzeba cofnąć się znacznie dalej.
Pierwsze miejsca noclegowe powstały na długo przed hotelami
Trudno wskazać jeden konkretny dzień, w którym narodził się pierwszy hotel. Wynika to przede wszystkim z tego, że hotel w rozumieniu współczesnym jest stosunkowo młodym tworem, natomiast sama idea zapewniania podróżnym schronienia jest bardzo stara.
Ludzie przemieszczali się od tysięcy lat. Podróżowali w celach handlowych, religijnych, wojskowych i politycznych. Kupcy przemierzali szlaki handlowe, pielgrzymi udawali się do miejsc kultu, a posłańcy pokonywali ogromne odległości pomiędzy miastami i państwami.
Podróż bez możliwości zatrzymania się na noc była niezwykle trudna. Dlatego wraz z rozwojem szlaków komunikacyjnych zaczęły powstawać miejsca, w których przybysz mógł otrzymać jedzenie, schronienie i możliwość odpoczynku.
W starożytnych cywilizacjach funkcjonowały różnego rodzaju gospody, zajazdy i miejsca przeznaczone dla podróżnych. Ich charakter był jednak zupełnie inny niż współczesnego hotelu. Nie chodziło o luksus, design wnętrz czy szeroki katalog usług. Najważniejsze było to, aby podróżnik miał gdzie spędzić noc i odzyskać siły przed dalszą drogą.
Z czasem proste schronienie zaczęło przeobrażać się w działalność usługową.
Starożytność – narodziny zorganizowanej gościnności
Już w starożytności można znaleźć przykłady miejsc, które pełniły funkcję zbliżoną do późniejszych zajazdów. W kulturze greckiej i rzymskiej rozwijały się szlaki komunikacyjne, a wraz z nimi rosło zapotrzebowanie na miejsca umożliwiające podróżnym odpoczynek.
Szczególne znaczenie miały również źródła termalne. W różnych częściach starożytnego świata powstawały miejsca związane z kąpielami, leczeniem i regeneracją. Z perspektywy współczesnego turysty można w nich dostrzec pewne podobieństwo do późniejszych hoteli uzdrowiskowych.
Nie można jednak automatycznie nazywać takich obiektów hotelami. Były to raczej przodkowie współczesnej branży hotelarskiej.
Istotną rolę odgrywało również podejście do przybysza. W wielu dawnych kulturach gościnność miała szczególne znaczenie społeczne i religijne. Podróżny nie zawsze był klientem w dzisiejszym rozumieniu tego słowa. Często był po prostu gościem, któremu należało zapewnić bezpieczeństwo i podstawowe warunki pobytu.
To właśnie z tej potrzeby narodziła się długa droga prowadząca do współczesnego hotelarstwa.
A więc kiedy powstał pierwszy hotel?
Jeżeli pytamy o najstarszy hotel, który nadal działa, odpowiedź jest konkretna.
To Nishiyama Onsen Keiunkan, tradycyjny japoński zajazd typu ryokan, którego początki sięgają 705 roku naszej ery. Znajduje się w miejscowości Hayakawa, w prefekturze Yamanashi, u podnóża południowych Alp Japońskich.
Historia obiektu związana jest z gorącym źródłem. Według oficjalnych informacji Keiunkan został założony w 705 roku przez Fujiwarę Mahito, a nazwa obiektu nawiązuje do ery Keiun, w której powstał.
Brzmi niewiarygodnie? Jeszcze bardziej imponujący jest fakt, że miejsce to przez ponad trzynaście stuleci zachowało swoją podstawową funkcję.
Nie jest to więc jedynie zabytkowy budynek, który dawno temu był hotelem. Keiunkan jest działającym obiektem noclegowym z historią sięgającą początku VIII wieku. Guinness World Records wskazuje go jako najstarszy hotel świata.
Keiunkan – hotel starszy niż wiele państw
705 rok to data, która współczesnemu człowiekowi może wydawać się abstrakcyjna.
Europa wyglądała wówczas zupełnie inaczej. Nie istniały współczesne granice państw, nie było kolei, samochodów ani samolotów. Wiadomości przekazywano przez posłańców, a pokonanie większej odległości mogło zajmować wiele dni lub tygodni.
Tymczasem w Japonii powstawało miejsce, które miało przez kolejne stulecia przyjmować podróżnych.
Według oficjalnej historii Keiunkan źródło termalne było wykorzystywane jako naturalne miejsce odpoczynku, a obiekt odwiedzali między innymi mieszkańcy regionu, wojownicy oraz osoby związane z kulturą. Oficjalna strona obiektu wspomina również o wizytach Tokugawy Ieyasu.
Dzisiaj największą atrakcją Keiunkan pozostają oczywiście gorące źródła. Obiekt korzysta bezpośrednio z naturalnej wody termalnej, a tradycyjna forma pobytu łączy nocleg, kąpiel i japońską kulturę gościnności.
To ciekawy przykład pokazujący, że idea hotelu nie zawsze musiała zaczynać się od budynku pełnego pokoi. Czasem jej fundamentem było miejsce, do którego ludzie przybywali przede wszystkim po odpoczynek.
Dlaczego właśnie Japonia?
Japonia jest wyjątkowym przypadkiem w historii hotelarstwa.
Kraj ten może pochwalić się kilkoma niezwykle starymi obiektami noclegowymi, które przetrwały setki lat. Drugim najstarszym hotelem według zestawienia Guinness World Records jest również japoński obiekt.
Nie jest to przypadek.
Japońska kultura przez wieki rozwijała tradycję ryokanów, czyli tradycyjnych zajazdów oferujących nocleg i charakterystyczną formę gościnności. Szczególne znaczenie miały obiekty położone przy źródłach termalnych.
W takim miejscu pobyt nie sprowadzał się wyłącznie do wynajęcia łóżka. Ważne były kąpiele, posiłki, cisza, kontakt z przyrodą i odpowiednio przygotowana przestrzeń.
Współczesne hotele spa czy resorty wellness mogą wydawać się nowoczesnym wynalazkiem. Tymczasem ich bardzo odległego przodka można odnaleźć w miejscach takich jak Keiunkan.
718 rok – drugi niezwykły hotel
Historia najstarszych hoteli nie kończy się na Keiunkan.
Zaledwie trzynaście lat później, w 718 roku, powstał Hōshi Ryokan w prefekturze Ishikawa. Przez długi czas to właśnie ten obiekt był uznawany za najstarszy hotel świata. Później pierwszeństwo przyznano Keiunkan, którego historia jest starsza o trzynaście lat.
Hōshi Ryokan również związany jest z tradycją japońskich źródeł termalnych i przez dziesiątki pokoleń pozostawał w rękach tej samej rodziny.
To pokazuje coś niezwykle interesującego: historia hotelarstwa jest jednocześnie historią rodzinnego biznesu.
Współczesne marki hotelowe często budują swoją wartość poprzez rozpoznawalne logo, programy lojalnościowe i obecność w wielu krajach. Dawne zajazdy budowały reputację zupełnie inaczej – poprzez kolejne pokolenia gospodarzy, lokalną tradycję i zaufanie gości.
Hotel kiedyś nie oznaczał tego samego co hotel dzisiaj
Warto tutaj zatrzymać się na chwilę przy samym słowie „hotel”.
Współczesny hotel kojarzy się z określoną liczbą pokoi, recepcją, obsługą, standardem, kategorią obiektu oraz systemem rezerwacji.
W 705 roku nikt nie myślał jednak o hotelarstwie w taki sposób.
Keiunkan był przede wszystkim tradycyjnym zajazdem i miejscem związanym z gorącym źródłem. Dopiero z perspektywy współczesności możemy zakwalifikować go jako hotel.
To ważne rozróżnienie, ponieważ odpowiedź na pytanie „kiedy powstał pierwszy hotel?” zależy od tego, jak zdefiniujemy hotel.
Jeżeli mamy na myśli najstarszy działający obiekt noclegowy uznawany za hotel, odpowiedzią jest 705 rok.
Jeżeli natomiast pytamy o pierwszy obiekt przypominający dzisiejszy hotel pod względem organizacji, usług i architektury, nie istnieje jedna powszechnie zaakceptowana data jego powstania.
Od zajazdu do hotelu
Przez kolejne stulecia miejsca noclegowe ewoluowały razem z podróżowaniem.
W średniowiecznej Europie ogromne znaczenie miały klasztory, opactwa i zajazdy. Podróżni mogli znaleźć tam schronienie podczas długiej wyprawy. Rozwój handlu i pielgrzymek powodował, że coraz więcej osób potrzebowało noclegów poza miejscem zamieszkania.
Z czasem zaczęły powstawać zajazdy usytuowane przy głównych drogach. Oferowały nie tylko łóżko dla człowieka, lecz często także miejsce dla konia, pożywienie oraz podstawowe zaplecze potrzebne w podróży.
Były więc czymś więcej niż zwykłym noclegiem.
Stanowiły infrastrukturę dawnego świata podróżników.
Podróżny mógł przyjechać wieczorem, nakarmić konia, zjeść posiłek, przespać noc i następnego dnia ruszyć dalej.
Dopiero rozwój transportu sprawił, że hotel zaczął zmieniać swoją rolę.
Kolej zmieniła hotelarstwo
Jednym z największych przełomów w historii hotelarstwa był rozwój kolei.
Kiedy podróżowanie stało się szybsze, łatwiejsze i dostępne dla większej liczby ludzi, zaczęło rosnąć zapotrzebowanie na profesjonalne miejsca noclegowe.
Hotele zaczęły powstawać w pobliżu dworców, centrów miast i ważnych szlaków komunikacyjnych.
Pojawiła się również zupełnie nowa grupa klientów – osoby podróżujące nie tylko z konieczności, ale również dla przyjemności.
Rozwój turystyki spowodował, że hotel przestał być wyłącznie miejscem, w którym można przespać noc. Zaczął stawać się częścią samej podróży.
Goście zaczęli zwracać uwagę na lokalizację, widok z okna, jakość jedzenia, wyposażenie pokoju oraz poziom obsługi.
To właśnie wtedy zaczęły kształtować się podstawy współczesnej branży hotelarskiej.
Kiedy narodził się hotel w nowoczesnym znaczeniu?
Nie ma jednej daty, którą można bezdyskusyjnie uznać za moment narodzin współczesnego hotelu.
Hotel rozwijał się etapami.
Najpierw była gościnność. Potem pojawiły się miejsca odpoczynku dla podróżnych. Następnie zajazdy, gospody, domy gościnne i obiekty przy szlakach handlowych. Rozwój transportu stworzył zapotrzebowanie na większe i bardziej wyspecjalizowane obiekty.
W XIX wieku hotelarstwo zaczęło przybierać formę znacznie bliższą tej, którą znamy dzisiaj.
Powstawały duże hotele miejskie, obiekty uzdrowiskowe i luksusowe rezydencje przeznaczone dla coraz zamożniejszej klienteli.
Hotel zaczął być symbolem statusu.
W niektórych przypadkach sam pobyt w konkretnym obiekcie był wydarzeniem towarzyskim.
Hotel stał się częścią podróży
Wraz z rozwojem turystyki zmieniło się również oczekiwanie wobec hotelu.
Dawniej najważniejsze było bezpieczeństwo i możliwość przespania nocy. Później zaczęły liczyć się wygoda, prywatność oraz jakość obsługi.
Następnie pojawiły się łazienki w pokojach, restauracje, windy, ogrzewanie, klimatyzacja, sale konferencyjne, baseny, centra spa i dziesiątki innych usług.
Współczesny hotel może być jednocześnie restauracją, miejscem pracy, centrum konferencyjnym, przestrzenią rekreacyjną i punktem startowym do zwiedzania miasta.
Co ciekawe, pomimo wszystkich tych zmian podstawowa idea pozostała niemal identyczna.
Człowiek opuszcza swoje miejsce zamieszkania i potrzebuje przestrzeni, w której może odpocząć oraz poczuć się bezpiecznie.
To właśnie łączy współczesny hotel z dawnym zajazdem.
Od klucza do smartfona
Trudno byłoby dziś rozpoznać hotel z VIII wieku w realiach współczesnej branży turystycznej.
Gość XXI wieku może wyszukać tysiące obiektów w ciągu kilku minut. Może porównać ceny, zobaczyć zdjęcia pokoju, przeczytać opinie, sprawdzić lokalizację i dokonać rezerwacji bez rozmowy z pracownikiem hotelu.
Klucz coraz częściej zastępuje karta lub smartfon.
Recepcję mogą wspierać automatyczne systemy meldunkowe, a komunikacja z personelem odbywa się za pośrednictwem aplikacji.
Jednocześnie paradoksalnie najważniejsza rzecz pozostała niezmieniona.
Gość nadal chce wejść do pokoju, odłożyć bagaż, odpocząć i mieć pewność, że wybrał dobre miejsce.
Technologia zmieniła sposób, w jaki rezerwujemy hotel. Nie zmieniła jednak podstawowej potrzeby, która doprowadziła do powstania hotelarstwa ponad tysiąc lat temu.
Co sprawiło, że Keiunkan przetrwał ponad 1300 lat?
To prawdopodobnie najciekawsze pytanie.
Samo powstanie hotelu w 705 roku byłoby interesującym faktem. Znacznie bardziej niezwykłe jest to, że obiekt przetrwał kolejne epoki.
Keiunkan do dziś wykorzystuje naturalne źródła termalne, a jego funkcjonowanie opiera się na tradycyjnej japońskiej gościnności. Oficjalna historia obiektu podkreśla ciągłość tradycji i wykorzystanie tego samego źródła od momentu powstania.
Przez trzynaście stuleci zmieniały się technologie, środki transportu, mody, granice, systemy polityczne i oczekiwania podróżnych.
Zmieniała się praktycznie cała rzeczywistość.
A jednak potrzeba odpoczynku pozostała.
Być może właśnie w tym tkwi sekret najstarszych obiektów hotelarskich. Nie próbują konkurować z nowoczesnością wyłącznie za pomocą technologii. Ich największym kapitałem jest historia, autentyczność i doświadczenie, którego nie można stworzyć w ciągu kilku sezonów.
Najstarszy hotel świata – najważniejsze informacje
Jeśli chcemy odpowiedzieć na pytanie w możliwie krótkiej formie, najważniejsze fakty wyglądają następująco:
Nazwa: Nishiyama Onsen Keiunkan
Lokalizacja: Hayakawa, prefektura Yamanashi, Japonia
Początek działalności: 705 rok
Charakter obiektu: tradycyjny japoński ryokan i hotel termalny
Założyciel: Fujiwara Mahito
Najważniejsza atrakcja: naturalne źródła termalne
Rekord: najstarszy hotel świata według Guinness World Records.
Według oficjalnych materiałów obiekt ma historię sięgającą około 1300 lat i pozostaje jednym z najbardziej niezwykłych przykładów ciągłości tradycji hotelarskiej.
Czy pierwszy hotel naprawdę powstał w Japonii?
Tutaj warto jeszcze raz podkreślić różnicę między pierwszym hotelem w historii a najstarszym hotelem, który zachował ciągłość działalności.
Nie mamy możliwości wskazania pierwszego miejsca na świecie, w którym człowiek zaoferował innemu człowiekowi odpłatny nocleg. Takie miejsca mogły istnieć dużo wcześniej, jednak nie zachowały się w sposób pozwalający jednoznacznie ustalić ich historię.
Dlatego data 705 rok odnosi się do konkretnego, działającego do dziś obiektu, którego historia jest dobrze udokumentowana i który został uznany przez Guinness World Records za najstarszy hotel świata.
To subtelna, ale bardzo ważna różnica.
Można więc powiedzieć, że nie znamy dokładnej daty powstania pierwszego hotelu w całej historii ludzkości, ale znamy najstarszy hotel działający do dziś – Nishiyama Onsen Keiunkan, założony w 705 roku w Japonii.
1300 lat historii zamknięte w jednym miejscu
Wyobraźmy sobie, że przekraczamy próg tego hotelu.
Nie jest to po prostu kolejny punkt na mapie Japonii. To miejsce, którego historia zaczęła się ponad tysiąc trzysta lat temu.
W tym samym regionie przez kolejne epoki pojawiali się ludzie, dla których podróż wyglądała zupełnie inaczej niż dzisiaj. Nie mieli GPS-u, aplikacji rezerwacyjnych ani samolotów. Droga mogła być długa, wymagająca i niebezpieczna.
A jednak po przybyciu do miejsca z gorącym źródłem potrzeba była zaskakująco podobna do tej, którą ma współczesny turysta.
Chwila spokoju.
Ciepła kąpiel.
Posiłek.
Sen.
Odpoczynek przed kolejnym dniem.
Właśnie dlatego historia najstarszego hotelu świata jest czymś więcej niż ciekawostką turystyczną. Pokazuje, że pomimo ogromnych zmian technologicznych człowiek w podróży nadal szuka tego samego – bezpiecznego miejsca, odrobiny komfortu i poczucia, że na chwilę może zwolnić tempo.
Historia hotelarstwa jeszcze się nie skończyła
Od prostych miejsc dla podróżnych po luksusowe apartamenty, od karczm przy dawnych szlakach po inteligentne hotele sterowane za pomocą smartfona – hotelarstwo przeszło niezwykle długą drogę.
A jednak jego fundament pozostał prosty.
Ktoś podróżuje.
Ktoś potrzebuje miejsca na noc.
Ktoś inny postanawia mu takie miejsce zapewnić.
W 705 roku w Japonii powstał obiekt, który przetrwał ponad trzynaście stuleci i do dziś jest związany z tą samą podstawową ideą. Nishiyama Onsen Keiunkan jest obecnie uznawany przez Guinness World Records za najstarszy hotel świata.
Nie jest jednak najstarszy dlatego, że zachował wszystkie elementy sprzed 1300 lat. Jego wyjątkowość polega na czymś innym – mimo zmieniających się epok potrafił zachować ciągłość miejsca, tradycji i gościnności.
Być może właśnie dlatego odpowiedź na pytanie „kiedy powstał pierwszy hotel na świecie?” jest tak fascynująca.
Jeśli szukamy najstarszego działającego hotelu – odpowiedź brzmi: 705 rok. Jeśli szukamy narodzin samej idei hotelu – musimy cofnąć się znacznie dalej, do czasów, gdy pierwszy podróżny zapukał do drzwi obcego człowieka i poprosił o miejsce na noc.
I właśnie od tego prostego gestu rozpoczęła się historia jednej z najważniejszych gałęzi współczesnej turystyki.
Artykuł powstał przy współpracy z portalem Hotels in London | Book accommodation online – FindBookingDeals.com